In mijn vorige blogpost heb ik uitgelegd wat roze olifanten in de bestuursvergadering zijn van een agrarisch collectief. In deze blogpost, leer je een werkvorm kennen om hiermee aan de slag te gaan.
De tool: het Johari Venster
Het Johari Venster is ontstaan in de jaren vijftig uit onderzoek naar groepsdynamiek, uitgevoerd door psychologen Joseph Luften en Harry Ingram. Volgens de makers van het model is de intentie om het zelfbewustzijn van individuen en groepen te vergroten.
Het Venster bestaat uit vier gebieden. Er is een open gebied (ook wel Arena) genoemd, met dingen die bekend zijn voor jou en alle anderen. Dan is er een Blind gebied, met dingen die voor jou onbekend zijn, en voor alle anderen wel bekend. Daar tegenover ligt het Verborgen gebied, met dingen die voor alle anderen onbekend, maar voor jou wel bekend. Tot slot heb je nog het Onbekend gebied, met dingen die voor niemand van de aanwezigen bekend zijn. Dit noemen ze ook wel eens het Potentieel, omdat daar de ruimte zit voor persoonlijke groei middels (zelf)reflectie.
Je kunt het Johari Venster gebruiken om zelfbewust te worden, en om anderen te helpen bewust te worden. Misverstanden kunnen worden verhelderd, en conflicten kunnen worden opgelost. Het open gebied (de Arena) wordt hierdoor vergroot, en het Blinde en Verborgen gebied wordt verkleind.
Je leert veel over elkaar en jezelf, dus er is meer begrip voor elkaar. Het positieve effect van het vergroten van de Arena waarin open met elkaar wordt gecommuniceerd, is dat effectiever kan worden overlegd en de samenwerking verbetert.
Voorbereiding
Zelfreflectie en bewustwording is waar toepassing van het Johari Venster over gaat. Wat deel je met anderen? Maar ook: wat deel je liever niet. Er gaan ‘vensters’ open in deze oefening. Durf jij je kwetsbaar op te stellen, ben je bereid om feedback van anderen te ontvangen, en ben je er klaar voor om te zien wat er uit vensters van anderen komt?
Voordat je dit met een groep doet is het belangrijk dat er afspraken zijn gemaakt over vertrouwelijkheid en veiligheid, zodat iedereen zich vrij voelt om zich uit te spreken. Het helpt om je te laten begeleiden door een externe, zoals ik of een van de andere collectieve(n) coaches van BoerenNatuur.
Aan de slag
Stap voor stap gaan we aan de slag. Het helpt om een groot vel te hebben met daarop de het Johari Venster getekend. Je werkt met geeltjes die de begeleider op de juiste gebieden van het Venster kan plakken. Zo houd je overzicht.
- Identificeer de ‘roze olifanten’: wat zijn de specifieke lastige onderwerpen of problemen die binnen de groep spelen. Denk aan onbesproken zaken, onbesproken spanningen, moeilijke beslissingen, etc. Schrijf ze op geeltjes.
- Open gebied – arena: plak de ‘roze olifanten’ die al bekend zijn in het open gebied. De dingen waar iedereen zich bewust van is en waar open over wordt gepraat. Wat kunnen we mogelijk doen om hier effectiever meer om te gaan? Moeten er concrete werkafspraken worden gemaakt?
- Blind gebied – blinde vlekken: in een feedback sessie ga je bespreken hoe andere naar de ‘roze olifanten’ praten over de dingen waar iedereen van lijkt te weten, maar niemand over praat. Je vergroot hiermee het bewustzijn van de aanwezigheid van deze blinde vlekken, je ontwikkelt samen begrip voor waarom het zo is en wat de onbewuste aspecten zijn van dit probleem.
- Verborgen gebied – geheime kwesties: deelnemers worden aangemoedigd om dingen te onthullen die ze verborgen hebben gehouden. Dit vergroot de openheid en transparantie binnen de groep.
- Onbekend gebied – potentieel: pak de ‘roze olifanten’ erbij die je nog niet hebt ingezet. Verken samen welke onbekende dingen mogelijk potentieel bieden voor groei. Welke concrete afspraken kun je hierover maken?
- Gemeenschappelijke ontwikkeling: wat zijn jullie gezamenlijke doelen en belangen met betrekking tot ‘roze olifanten’? Moeten er werkafspraken gemaakt worden om met bepaalde zaken om te gaan? Hoe gaan we die hanteren?
- Continue evaluatie: hoe en wanneer ga je deze oefening samen opnieuw doen? Jaarlijks?
Een dag door het Johari Venster kijken kan heel veel inzichten geven en een groep dichter bij elkaar brengen.
Zorgen die roze olifanten echt voor overlast? Aarzel dan niet, en neem nu contact met me op.
“Wij hebben geen roze olifanten”
Agrarische collectieven die denken dat die ‘roze olifanten’ sessies niet bij hun passen kunnen natuurlijk ook op een andere manier een bestuursevaluatie doen. Een hele effectieve werkwijze is om aan de slag te gaan met ‘opstellingen’. Ook met geeltjes, maar dan niet zo zwaar (het heet niet voor niets een roze olifant ;)).
